Ik hou van Nederlandse poëzie #4

Het lijkt al een eeuw geleden, maar tijdens de zomervakantie heb ik nog een aantal leuke dichtbundels gelezen. 

Als je een meisje bent – Maartje Smits
Ik hou van poëzie met een duidelijke thematiek en die is ook zeker te vinden in deze bundel. Als je een meisje bent gaat over het gebied tussen kind en vrouw, opgroeien en de verschillende rollen van (jonge) meisjes. Of zoals samengevat in een regel uit de bundel: “Voel me een veldje te smal / voor een weiland.” Ik vond het leuke gedichten, er zijn veel interessante beelden en mooie vergelijkingen. De andere bundel van Maartje Smits, Hoe ik een bos begon in mijn badkamer, vond ik net iets leuker, maar ook deze poëzie is fijn om te lezen. Favoriete gedichten waren bijvoorbeeld via via en lusteloos gras.

Navigatiesystemen – Han van der Vegt
Sciencefiction in poëzie? Dan wil ik het gelijk gaan lezen. Deze bundel van Han van der Vegt beslaat zes gedichten die vrij experimenteel zijn in de vorm. Het eerste gedicht is een herschrijving van de Orpheusmythe in de vorm van een computergame en andere gedichten gaan onder andere over Mars en een dystopische zoektocht naar een graal in auto’s waar ik sterke Mad Max vibes bij kreeg. Beelden van transformaties en gruwelijkheid keren in bijna alle gedichten terug. Het is interessant om te lezen, maar uiteindelijk was ik meer geïnteresseerd in het verhaal dan in de metaforische beelden zelf en miste ik een zekere poëtische diepgang. Neemt niet weg dat het een leuke bundel is om te lezen en zeker een aanrader als je benieuwd bent naar sciencefictionachtige poëzie!

Stad en Land – Alexis de Roode
Ik heb Alexis de Roode op verschillende poëzie-evenementen horen voordragen, maar nog nooit had ik iets van hem op papier gelezen. Toevallig kwam ik deze bundel bij Bookspot tegen en nou ja, het leek me een mooie gelegenheid om meer van zijn poëzie te leren kennen. Helaas vond ik de gedichten vaak wat saai en voorspelbaar. De bundel komt uit 2008 dus misschien bevalt zijn recentere werk mij meer, maar dit was niet een van de beste poëziebundels die ik ooit gelezen heb. Desondanks waren er wel twee stukjes die ik mooi vond: “Er huist in mij een niet-bestaan / dat muren om zich heen verlangt” en “Wel rijden er treinen door mijn dromen. / Er lopen kinderen / langs de spoorlijn / ik ben bang / dat ze onder mijn wielen komen.”

Kalfsvlies – Marieke Lucas Rijneveld 
Ondanks dat ik Marieke Lucas Rijneveld meerdere keren heb horen spreken, had ik ook van haar nog nooit iets gelezen. In de debuutbundel Kalfsvlies keren thema’s zoals de kindertijd, familie en volwassen worden constant terug. Er zijn veel mooie beelden en metaforen, maar soms vond ik het richting cliché gaan. Ook zijn de gedichten soms lastig te lezen, vaak moest ik een zin drie keer herhalen om te begrijpen hoe alles een beetje aan elkaar verbonden werd. Ik ben niet compleet overdonderd door de poëzie, maar het is zeker mooi en ik ben erg benieuwd naar toekomstige dichtbundels. Favoriete stukjes uit de bundel waren bijvoorbeeld zinnen als “troosten was toen nog als inparkeren, het is meten en weten en toch schat je het vaak te krap in, blijf je zoeken naar de juiste plaats, een omhelzing heeft soms ook meerdere rondjes om elkaar heen nodig” uit het gedicht “Hol genoeg om een echo te verbergen.”

Advertenties

Ik hou van poëzie #4

Naast Nederlandse poëzie probeer ik ook internationaal te lezen, dus vandaar deze verzameling van dichtbundels die ik onlangs in het Engels of in vertaling heb gelezen.

Motherland Fatherland Homelandsexual – Patricia Lockwood 
Patricia Lockwood kende ik van het gedicht “Rape Joke” en ze zou ook optreden bij Poetry International, maar dat ging helaas niet door dus daarom kocht ik maar een dichtbundel van haar. Waarschijnlijk had ik na Rape Joke te hoge verwachtingen van de rest van haar poëzie, want ik vond de bundel een beetje tegenvallen. Rape Joke is een van de meest toegankelijke gedichten in de bundel (waarschijnlijk ook een reden waarom het een “viral hit” werd), de rest is wat abstracter waardoor ik soms veel moeite had om de beelden te begrijpen. Ik vond het zeker interessant om te lezen, maar het is niet echt een dichtbundel voor mij. Toch vond ik sommige gedichten wel erg leuk, zoals The Arch en List of Cross-Dressing Soldiers.

De herinneringen zien mij – Tomas Tranströmer
Deze dikke poëziebundel bevat het volledige werk van de Zweedse dichter Tomas Tranströmer, die in 2011 de Nobelprijs voor de literatuur won. Ik kende fragmenten van zijn poëzie en normaal zou ik dan met een gewone bundel van de dichter beginnen, maar ze hadden alleen maar dit complete werk bij de bibliotheek. Duurde even om daar helemaal door heen te komen, maar gelukkig had ik in de vakantie alle tijd. Tranströmer is ontzettend goed in verbindingen leggen en bijzondere metaforen maken, zoals “ontwaken is een parachutesprong uit de droom” en “in de ruimte vlaggen de sterren wanhopig / ze worden ontstoken en gedoofd door vliegende wolken.” Tegelijkertijd is zijn poëzie erg gericht op thema’s uit de natuur, iets waar ik zelf niet zoveel mee heb. Het feit dat het op een gegeven moment in zo’n dikke bundel alle natuurgedichten op elkaar gaan lijken, helpt ook niet echt. Dus misschien is het beter om met een paar gedichten van Tranströmer te beginnen dan aan het complete verzamelde werk, maar ik begrijp zeker waarom hij de Nobelprijs voor literatuur heeft gekregen. Favoriete gedichten: Scherenkust in de herfst en Geheimen onderweg.

No Matter The Wreckage – Sarah Kay
Sarah Kay is een Amerikaanse dichteres en misschien ken je haar van filmpjes van haar spoken word optredens. Het spoken word gedeelte komt ook zeker terug in haar gedichten, je kan sommige gedichten bijna “horen” terwijl je ze leest (maar misschien ga ik gewoon te vaak naar poetryslams). Het is een bundel met veel prozagedichten en hoewel het erg toegankelijke poëzie is en het fijn leest, was ik niet compleet onder de indruk. Ik had wel favoriete gedichten, maar ik vind haar spoken word optredens toch interessanter dan de gedichten op tekst.

A Thousand Mornings – Mary Oliver
Ik wou deze bundel graag lezen omdat John Green dit gedicht van Mary Oliver een paar keer mooi heeft voorgedragen en daarom was ik wel benieuwd naar haar andere poëzie. Helaas bleek haar focus vooral gericht op de natuur en schoonheid in eenvoud, thema’s die mij gewoon niet zo liggen in poëzie. Iemand die ik ken op Goodreads omschreef de bundel als perfect voor de vroege ochtend waarin de wereld nog zacht en tender lijkt, wat de gedichten goed samen vat. Het zijn eenvoudige en mooie beelden (zoals Hurricane) en als je daar van houd, is deze bundel zeker een aanrader.

Ik hou van Nederlandse poëzie #3

Er bestaat zoveel poëzie in Nederland dat je je misschien afvraagt waarom ik deze specifieke poëziebundels ben gaan lezen. Mijn leeslijst voor poëzie is altijd een mengeling van verplichtingen (studie/leesclub), aanbevelingen van vrienden die er veel meer verstand van hebben dan ik en dingen die ik zelf ben tegengekomen. Carmien Michels was bijvoorbeeld verplicht voor de leesclub en Ingmar Heytze wou ik als fan zelf graag lezen. Maar ik hou ook erg van aanbevelingen, dus als je een dichtbundel hebt die ik absoluut moet lezen, laat het me weten! 

We komen van ver – Carmien Michels
Carmien Michels won het NK-Poetryslam in 2016 en We komen van ver is haar debuutdichtbundel. Haar achtergrond in slamgedichten is merkbaar in de ritme en rijm van haar poëzie, waardoor de gedichten fijn lezen. De bundel is opgedeeld in verschillende hoofdstukken over familie, liefde en steden met zinnen als “Voor ik kon praten slikte ik alle melkwegen / weg zonder spijt ik excuseer me dagelijks / voor deze mensheid voor de dood.” Het is mooie poëzie om te lezen, maar niet alle gedichten vond ik even sterk en veel beelden wisten me niet te raken (ter verheldering; dat betekent niet dat ik de poëzie gelijk slecht vind, maar het is wel iets wat ik persoonlijk zoek in gedichten). Toch is het zeker een fijne bundel om te lezen of voordrachten van te bekijken! Favoriete gedichten zijn Het begon en Tocht.

De oksels van de bok – Annemarie Estor 
De gedichten in deze bundel vertellen de liefdesgeschiedenis van een jonge vrouw en de mythische sater Izem. Hun relatie draait om verslaving en toewijding als Izem de vrouw helemaal in zijn macht krijgt en hij haar probeert te bezitten. De poëzie is erg beeldend en zintuigelijk geschreven en interessant om te lezen. Bovendien hou ik wel van een duidelijk verhaallijn in een bundel, dus dat is ook fijn. Tegelijkertijd heb ik moeite met de stereotypering en representatie van Izem die telkens in verband wordt gebracht met het Oosten en de Islam. Nu is een recensie geopperd dat er door de vele intertekstuele verwijzingen juist “onbeslisbaarheid” ontstaat op dit gebied, maar daar ben ik het niet mee eens. Toch heb ik wel favoriete stukjes uit de bundel zoals “van de tuin van de waanzin was hij het geweldigste groen” en “grijnzend tolde de taal, ik veterde een touw en hing mijn beeld aan balken”.

Kwaad gesternte – Hannah van Binsbergen
Kwaad gesternte is het debuut van Hannah van Binsbergen, die er de VSB poëzie prijs voor gewonnen heeft. Helaas is het ook een bundel waar ik nogal gemengde gevoelens over heb. Het was leuk om te lezen, maar ik vond de beelden en zinnen soms tegen het cliché aan zitten en het taalspel niet zo bijzonder terwijl de bundel in recensies geprezen wordt voor de complexiteit. Dus of ik heb de bundel erg slecht gelezen of ik hou gewoon meer van de “simpele” poëzie (wat je eigenlijk niet mag zeggen als je literatuur studeert). Hoe dan ook, die complexiteit is mij niet zo opgevallen. Misschien moet ik het nog een keer lezen om het meer te waarderen, maar het kan ook gewoon geen bundel voor mij zijn. Toch had ik enkele favoriete gedichten, zoals Disneygirls (1957) en Het museum.

Utrecht voor beginners & gevorderden – Ingmar Heytze
Dit is een verzamelbundel van alle gedichten die Heytze heeft geschreven over Utrecht, als stadsdichter, voor de krant of in opdracht voor een speciale gelegenheid in Utrecht. Hoewel ik erg fan ben van Heytze en mijn lievelingsgedicht in deze bundel staat, vond ik de poëzie tegenvallen. De beelden die gebruikt worden voor Utrecht keren overal hetzelfde terug waardoor alle gedichten erg op elkaar gaan lijken. Ik vond erg leuk om te lezen vanwege de grappige feitjes over Utrecht, niet om de poëzie zelf. Wist je bijvoorbeeld dat de Harry Potter Fanclub in 2007 geprobeerd heeft om de Potterstraat te veranderen in de Harry Potterstraat omdat het niet duidelijk was naar welke Potter werd verwezen? Niet gelukt helaas. Mocht je nog nooit iets van Ingmar Heytze gelezen hebben, dan zou ik je niet aanraden om hier mee te beginnen, want ik vind het niet echt een goede representatie van zijn andere dichtwerk. Hoe dan ook, ik had wel favoriete gedichten in de bundel zoals Sterren boos op sterrenwacht, Conversatie en Geen muur. 

Ik hou van Nederlandse poëzie #2

Afgelopen tijd was ik voor mijn studie veel bezig met poëzie en daarom heb ik ook weer een aantal leuke dichtbundels gelezen. 

Man met hoed – Lieke Marsman
Na het lezen van haar roman Het tegenovergestelde van een mens was ik erg benieuwd naar de poëzie van Lieke Marsman, dus ik las haar nieuwe verzamelbundel. Man met hoed bestaat uit al haar dichtwerk van 2005 tot en met 2017 en bevat onder andere twee dichtbundels en verschillende vertalingen. De poëzie leest erg fijn en de vertalingen zijn een leuke toevoeging om zo werk van andere dichters te leren kennen. Het is leuk om te lezen, maar het is toch niet helemaal mijn soort poëzie. Maar goed, ik heb wel favoriete gedichten, zoals Liefde in tijden van eenzaamheid. Vooral de eerste regels zijn leuk: “Als je zo doet ga ik zeggen dat je een door het water gesleurde boterham bent, ik bedoel geen drabbig wentelteefje maar een in de gootsteen gevallen sneetje”. Verder vond ik Wiegeliedje voor wie alles moet en The Nostalgia of the poet ook erg mooi.

Alleen liefde – Toon Tellegen
Deze bundel is een verzameling van de mooiste liefdesgedichten van Toon Tellegen, een dichter waarvan ik eigenlijk nauwelijks gedichten ken. Het gaat over fijne gevoelens, verwardheid en wat liefde nu eigenlijk is. Het zijn lieve en mooie gedichten, maar ik vond het niet heel bijzonder. Gewoon lieve versjes zoals Een brief, de ontdekking en Het geschenk. Mijn favoriete liefdesgedicht van Toon Tellegen niet in de bundel, maar die is ook zeker de moeite waard om even te lezen.

Hoe ik een bos begon in mijn badkamer – Maartje Smits
Ik vind ecokritiek een interessant onderwerp om over te lezen, dus ik was dan ook benieuwd naar deze dichtbundel. De gedichten gaan over onze relatie met de natuur en zijn opgedragen aan alle ecoducten die de dichteres stiekem overstak. Tussen de gedichten door staan veel natuurfoto’s en de tekst speelt met verschillende media, wat ik erg leuk en origineel vond. De metaforen en beelden deden me niet overal even veel, maar stukjes zoals “in een omsloten gebied ben ik / juridisch gezien ook een huisdier / van de staat” zijn wel erg mooi. Het is een leuke ecokritische bundel en zeker een aanrader om te lezen!  Favoriete gedichten zijn Hoe ik een bos begon in mijn badkamer en Een walvis uitleggen. Als je meer wilt weten over Maartje Smits is het ook leuk om naar deze aflevering van de Poëziepodcast te luisteren.

Stormen olielekken motetten – Xavier Roelens 
Deze bundel gaat over “de twee hoofdbestandsdelen van de mens: water & relaties” en is behoorlijk experimenteel. Denk aan stukken in West-Vlaams dialect en veel speling met de bladspiegel. Het middenstuk van de bundel bestaat uit essayachtige zinnen die maar niet stoppen en gaat over dieren en natuurfenomenen. Halverwege begon ik te begrijpen waarom de dichter tijdens het schrijven van deze bundel vegetariër is geworden, met zinnen als “een babymuis gilt een eerste keer wanneer ze gepakt wordt tussen de chopsticks, een tweede keer bij het dippen in de chilisaus en een derde keer bij de hap”. Ik vond de ecokritische thematiek erg interessant en als je dit moet analyseren voor je studie kun je er veel uithalen, maar dit is absoluut geen makkelijke beginnerspoëzie. Als je iets makkelijks wilt lezen waar je niet een uur over na moet denken, is dit misschien niet de poëzie die je zoekt. Mijn favoriete zinnen uit de bundel zijn “ze lepelt regenwater uit zijn hoofd” en “ik wou van mezelf weglopen, maar het is niet gelukt. lichaam en ziel bewijzen dat ze goed aan mekaar geplakt worden bij onze assemblage”.

Een poëziealbum voor “volwassenen”

Vorig jaar liep ik met een vriendin op een herfstachtige dag door Eindhoven, een beetje de stad te verkennen, toen we in een winkel een lichtroze poëziealbum voor kinderen tegenkwamen. Nu zie je die niet dagelijks in de winkel liggen, dus we hadden het over wat er met onze vroegere “poesie” albums met gedichten en versjes van familie gebeurd zou zijn en waarom alleen maar kinderen deze dingen verzamelen. Als je van literatuur en poëzie houdt, waarom kan je dat dan ook niet doen als je “volwassen” bent?

Zo kreeg ik het idee om een nieuw poëziealbum te beginnen, eentje die ik zou geven aan vrienden en familie en waarin mensen hun favoriete “gedicht” konden opschrijven. Met “gedicht” bedoel ik wat die persoon ziet als poëzie – dat kan namelijk ook de tekst van een liedje zijn, een citaat uit een boek, dat soort dingen. Het is niet speciaal een gedicht voor mij (al vermoed ik dat menig familielid die regel aan de laars gelapt heeft), maar echt iets wat mensen zelf mooi vinden met een uitleg waarom ze voor dit gedicht gekozen hebben.

De eerste stap van dit project was het vinden van een geschikt notitieboekje die kon functioneren als poëziealbum. Ik wou graag een mooi en stevig boek gebruiken, geen schriftje met slappe pagina’s waardoor alle tekst zou doordrukken. Uiteindelijk heb ik een notitieboek gekocht van About Blanks. Hier worden kaften van oude boeken hergebruikt om een notitieboek met lege pagina’s te maken. Niet de meest goedkope boekjes, maar wel erg mooi en relatief groot, zoals je op de foto ziet. De tweede stap was het opstellen van de regels voor het poëziealbum, die ik op de eerste pagina van het boek geschreven heb. Naast een uitleg van het project verzoek ik mensen of ze duidelijk naam en datum bij het gedicht willen zetten, met potlood willen schrijven omdat anders het op de volgende pagina doordrukt en heb ik neergezet dat ze ongeveer drie weken de tijd hebben om wat te verzinnen – maar die regel geldt alleen voor mensen in mijn nabije omgeving, niet voor vrienden die aan de andere kant van het land wonen.

Terwijl iedereen aan wie ik het poëziealbum gaf gelijk ging nadenken over een favoriet gedicht, kwam ik zelf tot de conclusie dat mijn favoriete gedichten overal en nergens verspreid zijn. Foto’s op mijn mobiel, vouwtjes van gedichten die ik mooi vond in dichtbundels, gekrabbeld in verschillende notitieboekjes en opgeslagen op de laptop. In andere woorden – als ik dan toch bezig was met het verzamelen van gedichten, dan kon ik dat ook net zo goed voor mezelf doen. Dus, ik kocht nog een notitieboek van About Blanks en ging alle gedichten verzamelen in één geordend boek. Mijn eigen poëziealbum is minder netjes geschreven en bevat wat meer gekladder, maar dat vind ik niet erg. Een greep uit de verzameling van mijn favoriete gedichten: Bericht aan de reiziger, Traffic en I wandered Lonely as a Cloud.  

Ondertussen is het een jaar later en hebben familieleden, studiegenoten, huisgenoten en beste vrienden al geschreven in het poëziealbum. Iedereen reageert enthousiast op het project en ik vind het zelf ook erg leuk om te lezen wat iedereen opschrijft, je krijgt zo’n variatie aan gedichten. Het hangt er  natuurlijk ook af van hoe bekend je bent met poëzie, vrienden die ook literatuur studeren komen met totaal andere gedichten dan bijvoorbeeld mijn zusje die geen idee had waar ze moest beginnen. Dus, als je nog een leuke manier zoekt om iets te “verzamelen” van dierbare mensen of je houdt gewoon erg van poëzie, een poëziealbum maken is echt een aanrader om te doen!