Ik hou van Nederlandse poëzie #3

Er bestaat zoveel poëzie in Nederland dat je je misschien afvraagt waarom ik deze specifieke poëziebundels ben gaan lezen. Mijn leeslijst voor poëzie is altijd een mengeling van verplichtingen (studie/leesclub), aanbevelingen van vrienden die er veel meer verstand van hebben dan ik en dingen die ik zelf ben tegengekomen. Carmien Michels was bijvoorbeeld verplicht voor de leesclub en Ingmar Heytze wou ik als fan zelf graag lezen. Maar ik hou ook erg van aanbevelingen, dus als je een dichtbundel hebt die ik absoluut moet lezen, laat het me weten! 

We komen van ver – Carmien Michels
Carmien Michels won het NK-Poetryslam in 2016 en We komen van ver is haar debuutdichtbundel. Haar achtergrond in slamgedichten is merkbaar in de ritme en rijm van haar poëzie, waardoor de gedichten fijn lezen. De bundel is opgedeeld in verschillende hoofdstukken over familie, liefde en steden met zinnen als “Voor ik kon praten slikte ik alle melkwegen / weg zonder spijt ik excuseer me dagelijks / voor deze mensheid voor de dood.” Het is mooie poëzie om te lezen, maar niet alle gedichten vond ik even sterk en veel beelden wisten me niet te raken (ter verheldering; dat betekent niet dat ik de poëzie gelijk slecht vind, maar het is wel iets wat ik persoonlijk zoek in gedichten). Toch is het zeker een fijne bundel om te lezen of voordrachten van te bekijken! Favoriete gedichten zijn Het begon en Tocht.

De oksels van de bok – Annemarie Estor 
De gedichten in deze bundel vertellen de liefdesgeschiedenis van een jonge vrouw en de mythische sater Izem. Hun relatie draait om verslaving en toewijding als Izem de vrouw helemaal in zijn macht krijgt en hij haar probeert te bezitten. De poëzie is erg beeldend en zintuigelijk geschreven en interessant om te lezen. Bovendien hou ik wel van een duidelijk verhaallijn in een bundel, dus dat is ook fijn. Tegelijkertijd heb ik moeite met de stereotypering en representatie van Izem die telkens in verband wordt gebracht met het Oosten en de Islam. Nu is een recensie geopperd dat er door de vele intertekstuele verwijzingen juist “onbeslisbaarheid” ontstaat op dit gebied, maar daar ben ik het niet mee eens. Toch heb ik wel favoriete stukjes uit de bundel zoals “van de tuin van de waanzin was hij het geweldigste groen” en “grijnzend tolde de taal, ik veterde een touw en hing mijn beeld aan balken”.

Kwaad gesternte – Hannah van Binsbergen
Kwaad gesternte is het debuut van Hannah van Binsbergen, die er de VSB poëzie prijs voor gewonnen heeft. Helaas is het ook een bundel waar ik nogal gemengde gevoelens over heb. Het was leuk om te lezen, maar ik vond de beelden en zinnen soms tegen het cliché aan zitten en het taalspel niet zo bijzonder terwijl de bundel in recensies geprezen wordt voor de complexiteit. Dus of ik heb de bundel erg slecht gelezen of ik hou gewoon meer van de “simpele” poëzie (wat je eigenlijk niet mag zeggen als je literatuur studeert). Hoe dan ook, die complexiteit is mij niet zo opgevallen. Misschien moet ik het nog een keer lezen om het meer te waarderen, maar het kan ook gewoon geen bundel voor mij zijn. Toch had ik enkele favoriete gedichten, zoals Disneygirls (1957) en Het museum.

Utrecht voor beginners & gevorderden – Ingmar Heytze
Dit is een verzamelbundel van alle gedichten die Heytze heeft geschreven over Utrecht, als stadsdichter, voor de krant of in opdracht voor een speciale gelegenheid in Utrecht. Hoewel ik erg fan ben van Heytze en mijn lievelingsgedicht in deze bundel staat, vond ik de poëzie tegenvallen. De beelden die gebruikt worden voor Utrecht keren overal hetzelfde terug waardoor alle gedichten erg op elkaar gaan lijken. Ik vond erg leuk om te lezen vanwege de grappige feitjes over Utrecht, niet om de poëzie zelf. Wist je bijvoorbeeld dat de Harry Potter Fanclub in 2007 geprobeerd heeft om de Potterstraat te veranderen in de Harry Potterstraat omdat het niet duidelijk was naar welke Potter werd verwezen? Niet gelukt helaas. Mocht je nog nooit iets van Ingmar Heytze gelezen hebben, dan zou ik je niet aanraden om hier mee te beginnen, want ik vind het niet echt een goede representatie van zijn andere dichtwerk. Hoe dan ook, ik had wel favoriete gedichten in de bundel zoals Sterren boos op sterrenwacht, Conversatie en Geen muur. 

Advertenties

Ik hou van Nederlandse poëzie #2

Afgelopen tijd was ik voor mijn studie veel bezig met poëzie en daarom heb ik ook weer een aantal leuke dichtbundels gelezen. 

Man met hoed – Lieke Marsman
Na het lezen van haar roman Het tegenovergestelde van een mens was ik erg benieuwd naar de poëzie van Lieke Marsman, dus ik las haar nieuwe verzamelbundel. Man met hoed bestaat uit al haar dichtwerk van 2005 tot en met 2017 en bevat onder andere twee dichtbundels en verschillende vertalingen. De poëzie leest erg fijn en de vertalingen zijn een leuke toevoeging om zo werk van andere dichters te leren kennen. Het is leuk om te lezen, maar het is toch niet helemaal mijn soort poëzie. Maar goed, ik heb wel favoriete gedichten, zoals Liefde in tijden van eenzaamheid. Vooral de eerste regels zijn leuk: “Als je zo doet ga ik zeggen dat je een door het water gesleurde boterham bent, ik bedoel geen drabbig wentelteefje maar een in de gootsteen gevallen sneetje”. Verder vond ik Wiegeliedje voor wie alles moet en The Nostalgia of the poet ook erg mooi.

Alleen liefde – Toon Tellegen
Deze bundel is een verzameling van de mooiste liefdesgedichten van Toon Tellegen, een dichter waarvan ik eigenlijk nauwelijks gedichten ken. Het gaat over fijne gevoelens, verwardheid en wat liefde nu eigenlijk is. Het zijn lieve en mooie gedichten, maar ik vond het niet heel bijzonder. Gewoon lieve versjes zoals Een brief, de ontdekking en Het geschenk. Mijn favoriete liefdesgedicht van Toon Tellegen niet in de bundel, maar die is ook zeker de moeite waard om even te lezen.

Hoe ik een bos begon in mijn badkamer – Maartje Smits
Ik vind ecokritiek een interessant onderwerp om over te lezen, dus ik was dan ook benieuwd naar deze dichtbundel. De gedichten gaan over onze relatie met de natuur en zijn opgedragen aan alle ecoducten die de dichteres stiekem overstak. Tussen de gedichten door staan veel natuurfoto’s en de tekst speelt met verschillende media, wat ik erg leuk en origineel vond. De metaforen en beelden deden me niet overal even veel, maar stukjes zoals “in een omsloten gebied ben ik / juridisch gezien ook een huisdier / van de staat” zijn wel erg mooi. Het is een leuke ecokritische bundel en zeker een aanrader om te lezen!  Favoriete gedichten zijn Hoe ik een bos begon in mijn badkamer en Een walvis uitleggen. Als je meer wilt weten over Maartje Smits is het ook leuk om naar deze aflevering van de Poëziepodcast te luisteren.

Stormen olielekken motetten – Xavier Roelens 
Deze bundel gaat over “de twee hoofdbestandsdelen van de mens: water & relaties” en is behoorlijk experimenteel. Denk aan stukken in West-Vlaams dialect en veel speling met de bladspiegel. Het middenstuk van de bundel bestaat uit essayachtige zinnen die maar niet stoppen en gaat over dieren en natuurfenomenen. Halverwege begon ik te begrijpen waarom de dichter tijdens het schrijven van deze bundel vegetariër is geworden, met zinnen als “een babymuis gilt een eerste keer wanneer ze gepakt wordt tussen de chopsticks, een tweede keer bij het dippen in de chilisaus en een derde keer bij de hap”. Ik vond de ecokritische thematiek erg interessant en als je dit moet analyseren voor je studie kun je er veel uithalen, maar dit is absoluut geen makkelijke beginnerspoëzie. Als je iets makkelijks wilt lezen waar je niet een uur over na moet denken, is dit misschien niet de poëzie die je zoekt. Mijn favoriete zinnen uit de bundel zijn “ze lepelt regenwater uit zijn hoofd” en “ik wou van mezelf weglopen, maar het is niet gelukt. lichaam en ziel bewijzen dat ze goed aan mekaar geplakt worden bij onze assemblage”.

Een poëziealbum voor “volwassenen”

Vorig jaar liep ik met een vriendin op een herfstachtige dag door Eindhoven, een beetje de stad te verkennen, toen we in een winkel een lichtroze poëziealbum voor kinderen tegenkwamen. Nu zie je die niet dagelijks in de winkel liggen, dus we hadden het over wat er met onze vroegere “poesie” albums met gedichten en versjes van familie gebeurd zou zijn en waarom alleen maar kinderen deze dingen verzamelen. Als je van literatuur en poëzie houdt, waarom kan je dat dan ook niet doen als je “volwassen” bent?

Zo kreeg ik het idee om een nieuw poëziealbum te beginnen, eentje die ik zou geven aan vrienden en familie en waarin mensen hun favoriete “gedicht” konden opschrijven. Met “gedicht” bedoel ik wat die persoon ziet als poëzie – dat kan namelijk ook de tekst van een liedje zijn, een citaat uit een boek, dat soort dingen. Het is niet speciaal een gedicht voor mij (al vermoed ik dat menig familielid die regel aan de laars gelapt heeft), maar echt iets wat mensen zelf mooi vinden met een uitleg waarom ze voor dit gedicht gekozen hebben.

De eerste stap van dit project was het vinden van een geschikt notitieboekje die kon functioneren als poëziealbum. Ik wou graag een mooi en stevig boek gebruiken, geen schriftje met slappe pagina’s waardoor alle tekst zou doordrukken. Uiteindelijk heb ik een notitieboek gekocht van About Blanks. Hier worden kaften van oude boeken hergebruikt om een notitieboek met lege pagina’s te maken. Niet de meest goedkope boekjes, maar wel erg mooi en relatief groot, zoals je op de foto ziet. De tweede stap was het opstellen van de regels voor het poëziealbum, die ik op de eerste pagina van het boek geschreven heb. Naast een uitleg van het project verzoek ik mensen of ze duidelijk naam en datum bij het gedicht willen zetten, met potlood willen schrijven omdat anders het op de volgende pagina doordrukt en heb ik neergezet dat ze ongeveer drie weken de tijd hebben om wat te verzinnen – maar die regel geldt alleen voor mensen in mijn nabije omgeving, niet voor vrienden die aan de andere kant van het land wonen.

Terwijl iedereen aan wie ik het poëziealbum gaf gelijk ging nadenken over een favoriet gedicht, kwam ik zelf tot de conclusie dat mijn favoriete gedichten overal en nergens verspreid zijn. Foto’s op mijn mobiel, vouwtjes van gedichten die ik mooi vond in dichtbundels, gekrabbeld in verschillende notitieboekjes en opgeslagen op de laptop. In andere woorden – als ik dan toch bezig was met het verzamelen van gedichten, dan kon ik dat ook net zo goed voor mezelf doen. Dus, ik kocht nog een notitieboek van About Blanks en ging alle gedichten verzamelen in één geordend boek. Mijn eigen poëziealbum is minder netjes geschreven en bevat wat meer gekladder, maar dat vind ik niet erg. Een greep uit de verzameling van mijn favoriete gedichten: Bericht aan de reiziger, Traffic en I wandered Lonely as a Cloud.  

Ondertussen is het een jaar later en hebben familieleden, studiegenoten, huisgenoten en beste vrienden al geschreven in het poëziealbum. Iedereen reageert enthousiast op het project en ik vind het zelf ook erg leuk om te lezen wat iedereen opschrijft, je krijgt zo’n variatie aan gedichten. Het hangt er  natuurlijk ook af van hoe bekend je bent met poëzie, vrienden die ook literatuur studeren komen met totaal andere gedichten dan bijvoorbeeld mijn zusje die geen idee had waar ze moest beginnen. Dus, als je nog een leuke manier zoekt om iets te “verzamelen” van dierbare mensen of je houdt gewoon erg van poëzie, een poëziealbum maken is echt een aanrader om te doen!

Ik hou van Nederlandse poëzie #1

“Er was een leraar handvaardigheid die vertelde dat Monet een tuin had aangelegd met het doel die vervolgens te schilderen. Ik vond dat een belediging voor de wereld. Was er in de wereld niet al genoeg om te schilderen?” – Tjitske Jansen

Koerikoeloem – Tjitske Jansen 
Persoonlijk zou ik dit niet zo snel een dichtbundel noemen, eerder een verzameling korte prozafragmenten, maar dat is ook wel eens leuk om te lezen. Koerikoeloem bestaat dus uit korte stukjes dichterlijk proza, met een bepaalde opbouw van zinnen die altijd beginnen met “er was”. Er was een persoon, een tijd, een dag, een plaats. Het zijn vooral veel stukjes over haar kindertijd, maar ook over het volwassen leven. Het had voor mij niet de “wauwfactor”zoals sommige gedichten uit haar andere werk dat wel hadden, maar het is zeker een leuke bundel om te lezen.

De veertig van Heytze – Ingmar Heytze 
Deze bloemlezing bevat 40 favoriete gedichten van de dichter Ingmar Heytze, gedichten die in zijn hoofd rondspoken, uitdagend zijn of gewoon erg herkenbaar. Heytze is een van mijn favoriete Nederlandse dichters, dus ik was heel benieuwd naar wat zijn favoriete gedichten zouden zijn. De bloemlezing is erg leuk en interessant, het introduceerde voor mij bekende Nederlandse dichters waar ik nog nooit iets van gelezen had. Elk gedicht heeft een toelichting over de interpretatie en wat het gedicht nu zo goed maakt. Zeker een aanrader, ook als je niet per se een fan bent van Ingmar Heytze. Favoriete gedichten in de bloemlezing: : “Kwallen” van Frans Kuipers, “Dat zou niet goed zijn ” van Anna Swirszczynska en een sonnet van Hans Andreus.

Wolkenjagen – Frans Kuipers
Ik kan niet genoeg benadrukken hoe leuk ik het gedicht “Kwallen” vind, ik word helemaal blij elke keer als ik het lees. Daarom las ik Wolkenjagen, een bundel van Frans Kuipers met als rode draad de natuur, dus verwacht veel vergelijkingen met dieren, wolken en de zee. Er zijn gedichten met leuke metaforen, maar de natuur is gewoon een thema waar ik niet zoveel mee heb. Daarom blijft “Kwallen” toch mijn favoriete gedicht uit de bundel, met als tweede favoriet “Over Ruisdael”, een gedicht over de Nederlandse wolkenschilderaar Jacob van Ruisdael met zinnen als “Jij was een natuurgetrouwe fantast / een geduldige hemelhengelaar die schilderde en wist / Wie de wolken wil vangen moet ze verzinnen”.

Wij zijn evenwijdig  – Maud Vanhauwaert
Naast Nederlandse poëzie is het ook leuk om Vlaamse gedichten te lezen. Wij zijn evenwijdig is de tweede bundel van de Vlaamse Maud Vanhauwaert, een dichteres die ook actief is in het poetry slam circuit. Op de achterkant van de bundel staat dat je het boek kan lezen als gedichten of “als een kleurrijke optocht van droevige moppen”, wat ik persoonlijk de leukste samenvatting van een dichtbundel ooit vind. Helaas was ik niet helemaal enthousiast over de gedichten. Ze zijn oké, met soms leuke taalspelingen, maar verder niet uitzonderlijk. Misschien was dit gewoon niet een dichtbundel voor mij. Favoriet stukje: “Er is niets aan te doen: uitgeademde lucht is bedoezeld en al wat we zeggen is uitgeademde lucht”.

Röntgenfotomodel – Vicky Francken 
Ik leende van een vriendin deze dichtbundel (koester vrienden met veel dichtbundels in hun kast) en er waren veel ezelsoren gevouwen in de bundel, wat meestal een goed teken is. Röntgenfotomodel is het debuutwerk van Vicky Francken en ik ben na deze bundel echt fan van haar gedichten. Mooie vergelijkingen, leuke taalwendingen en het is gewoon heel fijn om te lezen, met zinnen als “in de kom van je mond / wassen gedachten hun handen”. Zeker een aanrader! Mijn favoriete gedichten zijn röntgenfotomodel en een gebroken hert hebben.

 

Ik hou van poëzie #2

“Er zit een zee in mij en dat ben ik. Ik heb mezelf al tien jaar niet gezien. Wanneer ik naar mij toe reis, keer ik halverwege onverrichter zake terug. Iemand zegt dat ik er eindelijk eens om zou moeten huilen, maar waar laat een zee zijn tranen? Iemand anders is jaloers. Hij zegt: ‘Jij hebt tenminste een verhaal.’ Schuim drijft door zijn blikveld. Ik herhaal: de zee heeft geen verhaal.” – Ingmar Heytze 

Voor de liefste onbekende – Ingmar Heytze
Deze dikke dichtbundel is het verzamelwerk van bijna alle gedichten die Ingmar Heytze gepubliceerd heeft. Heytze is een van mijn favoriete Nederlandse dichters, zowel in het schrijven van gedichten als in voordracht. Zijn verzamelwerk is dan ook een interessante bundel, met gedichten die soms een erg leuke twist hebben. Ik raad het zeker aan als je meer Nederlandse en toegankelijke poëzie wil lezen. Desondanks moet ik ook eerlijk zijn: ik ben niet compleet weggeblazen door al zijn werk, zoals bij mijn favoriete gedicht van hem (die als een van de weinige dan weer niet in de bundel stond). Het zijn leuke en mooie gedichten, maar soms mis ik de diepgang. De toegankelijkheid in zijn werk komt deels tot stand door het spelen met clichés, maar voor mij is het dan ook soms teveel cliché. Toch blijft het een leuke bundel, waar mooie gedichten in zitten zoals Testament, Bericht aan de reizigers en Wat hij dacht.

Crush – Richard Silken 
Crush is een collectie van gedichten over liefde en zoals Goodreads zegt “gay and charged with violent eroticism”. Veel mensen zijn laaiend enthousiast over deze bundel omdat het zo raak en goed geschreven is. Toch heb ik gemengde gevoelens over de gedichten. Aan de ene kant vind ik het interessant, maar tegelijkertijd doet het me erg weinig. De metaforen en omschrijvingen zijn leuk, maar ik vind het niet uitzonderlijk mooi of geweldig. Dat is geheel persoonlijk, want ik begrijp dat het literair gezien goede gedichten zijn en waarom het mensen zou raken. Dus ja, misschien moet iedereen het zelf maar gaan lezen om te beslissen wat ze er van vinden. Toch had ik ook wel favoriete stukjes uit de bundel, zoals het gedicht “You Are Jeff” en de zin “You are a fever I am learning to live with, and everything is happening at the wrong end of a very long tunnel”.

Het moest maar eens gaan sneeuwen – Tjitske Jansen
Tjitske Jansen zag ik optreden bij De nacht van de poëzie en iedereen vond haar erg leuk, dus ik was wel benieuwd naar haar werk op papier. Haar bundel bestaat uit verschillende soorten gedichten, van stukjes prozapoëzie tot gedichten van enkele regels. Het gaat over van alles – dood, liefde, verbondenheid, die “dichtersthema’s” – en is erg fijn om te lezen, met zinnen zoals “ik hou van wie niet in het sprookje past”. Zeker een aanrader als je Nederlandse poëzie wilt lezen! Mijn favoriete gedichten: Voor zijn verjaardag & Als ik dood zou gaan.

Gedichten die vrouwen aan het huilen maken – Isa Hoes 
Ondanks dat ik een beetje walg van de titel van deze bloemlezing, was ik toch benieuwd naar welke gedichten dan zou emotioneel zouden zijn. Deze bundel is een verzameling van veel verschillende soorten gedichten  die voor vrouwelijke bekende Nederlanders een emotionele waarde hebben. Vanwege de variatie aan gedichten in een bloemlezing is het goed om zo af en toe zo’n bundel te lezen om je kennis van poëzie te verbreden. Helaas was deze bundel voor mij geen succes. De gedichten die ik het mooist vond, waren de gedichten die ik al kende. Daarbij geef ik eigenlijk helemaal niets om bekende Nederlanders, vooral als ik 90% van de mensen niet ken, dus al hun persoonlijke verhalen vond ik niet interessant. Het is heel persoonlijk of een gedicht je raakt of niet en toevallig vond ik het werk van al die verschillende dichters die in de bundel worden genoemd niet zo bijzonder.

Schering en inslag – Dennis Gaens 
Dennis Gaens is dichter en producent van de literaire podcast Ondercast (waar ik overigens nog niet naar geluisterd heb, maar wat volgens studiegenoten zeker een aanrader is). Schering en inslag is zijn tweede dichtbundel en gestructureerd rondom een vriendengroep van vijf mensen, waar de ik-verteller in de bundel een bepaalde band mee heeft. Verwacht geen vier regel gedichtjes, maar poëziezinnen in de vorm van proza. De manier waarop het opgebouwd is en de verdeling in de bundel is leuk gedaan, met titels van gedichten die weer terugverwijzen naar regels uit eerdere gedichten. De hele bundel is één groot verhaal. Goed, de gedichten hadden voor mij niet de “wauwfactor want het is zo geweldig mooi”, maar het is een fijne bundel om te lezen, dus ik raad het zeker aan. Een van mijn favoriete zinnen is “We vergeten dat we uit net genoeg water bestaan om een vloedgolf te vormen, vergeten dat we verder kunnen komen” en mijn favoriet gedicht is “Attitude en pointe”.